Doç. Dr. Mehmet Nuri Erdem
Doç. Dr. Mehmet Nuri Erdem

Siz Değerli Hastalarımı çokça sorulan bu konuda bilgilendiriyorum. Makalemi okuduğunuz için teşekkür ederim. Sorularınız İçin Yorum Bırakabilirsiniz.

Skolyoz nedeni ile ameliyat kararı verildikten sonra hasta ve yakınlarının en çok merak ettiği şey ameliyatta ne yapılacağıdır. Burada ilk söylenecek şey her ameliyat yönteminin hastaya özel olduğudur. Yani hastanın yaşı, skolyozun tipi (Bkz Skolyoz Sınıflaması), eğriliğin büyüklüğü, eşlik eden hastalıklar gibi pek çok faktör yapılacak skolyoz ameliyatının ayrıntıları ve tekniğini etkilemektedir. Örneğin konjenital (doğumsal) skolyozda amaç skolyoza neden olan kemik veya nöral anomalilerin ameliyat ile ortadan kaldırılması iken idiyopatik (nedeni belli olmayan) skolyozlarda asıl amaç füzyon yani omurgaların uygun pozisyonda dondurulmasıdır.

Zaten hekiminiz size uygulanacak ameliyat ile ilgili ayrıntılı bilgi verecektir. Bu makalede amaç genel hatları ile bir skolyoz ameliyatında neler yapıldığı ile ilgili size genel bilgiler vermektir.

Füzyon yani kemikleri birbirine kaynatmaktaki amaç eğrilik düzeltildikten sonra bu düzelmiş halinin devamını sağlamaktır. Çünkü özellikle büyüme döneminde skolyoz hastalığının doğası nedeni ile omurga eğilmeye devam etmek ister. Yani füzyon elde edilemediğinde ameliyat sırasında elde edilen düzelme kaybolacaktır. Skolyozdan kaynaklanan bu omurganın yana doğru eğilme eğilimi iskelet gelişimi tamamlandıktan sonra yani ortalama 18 yaşından sonra azalır. Bu nedenle erişkin yaşa gelmiş skolyozlarda eğriliğin ilerlemesi daha yavaştır ve tedavisi daha farklıdır. Çünkü omurga erişkinde artık esnek değildir ve düzeltme ameliyatları bazı özellikli işlem ve manevralar gerektirir.

Büyüme Dostu Yöntemler

Son yıllarda gerdirme yöntemi (vertebral body tethering) veya ipli skolyoz olarak isimlendirilen yeni bir yöntem büyüme çağındaki çocuklarda füzyon yapmadan skolyozun düzeltilebilmesi için bir alternatif olarak uygulanmaya başlanmıştır. Bu teknikte sırtta veya belde eğriliğin dışbükey tarafına endoskopik ya da mini portallerden girilerek yandan vidalar yerleştirilir ve kalın bir ip vasıtası ile bu vidalar gerdirilerek eğrilik düzeltilir. Burada amaç eğriliğin tamamen düzeltilmesi değildir. Amaç dışbükey tarafta büyümenin durdurulmasıdır. Omurgalar artık sadece eğriliğin iç bükey tarafından büyüyecektir. Böylece çocuk büyüdükçe omurgadaki eğrilik kendiliğinden düzelecektir. Hasta erişkin yaşa geldiğinde omurga esnekliğini kaybedecek, yana eğilme eğilimi azalacak, böylece düzelmiş hali ile kalacaktır. Bu yöntemin avantajı kemik dondurma işlemi yapılmadığı için omurganın hareketinin devam edecek olmasıdır. Gerdirme yöntemi (ipli skolyoz) için anahtar faktör çocuğun büyümeye devam edecek olmasıdır. Hızlı büyüme dönemini yani ergenlik dönemini tamamlamış çocukta bu yöntemin etkinliği çok daha azdır.

Nöromonitorizasyon ve Cell Saver

Füzyon ameliyatları omurgalara sırttan (arkadan) vidalar yerleştirilerek yapılmaktadır. Bu vidalara uygun pozisyonda şekil verilmiş çubuklar yerleştirilerek eğriliğin düzeltilmesi sağlanır. Ameliyat boyunca Nöromonitorizasyon işlemi ile omuriliğin kendisi ve çıkan sinirler kontrol edilmekte, böylece olası sinir yaralanmalarının önüne geçilebilmekte ya da oluşan yaralanma için gerekli müdahaleler yapılabilmektedir. Nöromonitorizasyon kullanımı omurga ameliyatlarından kaynaklanan sinir hasarı oranlarını büyük oranda düşürmüştür. Ameliyat sırasında cerrahi sahada toplanan kan Cell Saver adı verilen cihazda özel filtrelerden geçirilerek tekrar hastaya verilmektedir. Böylece hastanın kendi kanı kullanılmakta, dışardan kan vermeye ihtiyaç kalmamaktadır.

Omurgaların Birbirlerine Kaynatılması Hareketi Kısıtlar mı?

Eğrilik vidalar ve çubuklar aracılığı ile düzeltildikten sonra kaynamanın elde edilebilmesi için hem hastadan alınan (otojen) hem de başka insanlardan elde edilen (allojen) kemikler vida uygulanan omurgalara yerleştirilerek birbirlerine kaynamaları temin edilir.

Sırt Omurgaları

Bu ameliyatla ilgili en çok sorulan sorulardan biri omurgaların birbirine kaynatılıp hareket yeteneklerinin kaybolmasının getireceği dezavantajlardır. En çok görülen skolyoz tipi idiyopatik olandır ve idiyopatik tipte de eğrilik en çok sırttaki omurgalarda görülür. Sırt omurgaları kaburgalara bağlıdır ve onlar da, arkada omurgalar ve önde sternum kemiği ile dairesel şekilde birleşerek göğüs kafesini oluştururlar. Bu bağlantı nedeni ile sırt omurgalarında zaten hareket oldukça azdır ve skolyoz ameliyatı ile bu omurgaların dondurulması hastanın normal günlük aktivitelerini neredeyse hiç etkilememektedir.

Bel Omurgaları

Farklı olarak bel omurgalarının böyle bir bağlantısı yoktur ve daha hareketlidirler. Zaten bu sebeple tıbbi literatürde bel omurlarından daha azını füzyona dahil ederek hareketliliği korumak için yıllardır pek çok çalışma yayınlanmıştır. Ameliyat planı yapılırken beldeki omurgaların mümkün olduğu kadar azı ameliyata dahil edilmeye çalışılır. Fakat şu nokta unutulmamalıdır; eğer eğrilik bel omurlarını içeriyorsa ve füzyona dahil edilmesi gerekirken hareket kaybı endişesi ile füzyon yapılmazsa vücut bu hareketli kalan omurgalardan eğilmeye devam edebilir. Bu durum ameliyat sonrası ciddi denge ve duruş bozuklukları ile ortaya çıkar. Çünkü artık sırttaki omurlar ameliyat ile dondurulduğu için bel omurlarındaki eğilmeyi telafi edecek şekilde adapte olamazlar.

Omurga cerrahları zaten ameliyat planı yaparken bunu göz önünde tutmaktadır. Amaç eğriliği yenebilecek kadar az omurgayı dondurarak en iyi sonucu elde edebilmektir.

İmplantlar

Ameliyat sırasında kullanılan vida ve çubuklar titanyum alaşımlarıdır. Vücutta alerjik reaksiyona neden olmazlar. Ancak çok duyarlı metal dedektörleri ile tespit edilebilirler. Kaynama bir kez sağlandıktan sonra artık bu implantların bir görevi kalmamaktadır. Fakat bu implantların kaynama olduktan sonra çıkartılacağı anlamına gelmez. Çıkartılmayı gerektirecek bir sorun olmadıkça implantlar hayat boyu hastanın vücudunda kalır.

Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email
Share on twitter
Twitter
Share on facebook
Facebook

Bir cevap yazın

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Post comment